Het lijkt allemaal zo mooi voor burgers… Nooit meer wachten totdat de (lokale) krant door de brievenbus valt, want om de tien seconde verschijnt er toch wel weer een nieuwsbericht op je tijdlijn van Facebook. Of je krijgt een appje van een vriend die “nou toch weer eens iets meegemaakt heeft joh”. Maar wat als ik jou nou eens vertel dat de gevolgen van deze manier van nieuwsvergaring niet alleen voor (lokale) journalisten negatief zijn, maar óók voor jou als burger?

Zeg nou zelf, de kritiek op de ‘media’ schijnt als maar weer naar boven te komen in de meeste discussies op sociale media… Waarom is dat zo? Is er dan echt iets mis met de ‘media’? Doen zij hun werk écht niet goed? Of ligt het ook een beetje aan de lezers zelf? Of komt het omdat sociale media anders omgaan met berichten dan de bedoeling is? Zijn de kleine lettertjes onzichtbaar geworden? Of komt het doordat iedereen alleen nog maar sensatiezuchtige kranten leest op internet? Ik hoop een deel van deze vragen met dit artikel te beantwoorden.

De wegebbende lokale journalistiek
Lokale journalisten krijgen steeds meer moeilijkheden om hun taak van controle op bedrijven, organisaties en gemeente uit te voeren. Dit komt doordat er steeds meer journalisten weggaan uit de lokale journalistiek. Waarom is dat zo? Het is bijna niet meer mogelijk om rond te komen van het geld dat ze daarmee verdienen, want onthoud: journalist zijn is ook gewoon een beroep om de kost mee te verdienen en de meeste willen dit niet aanvullen door ‘sensatie’ te ‘verzinnen’. Waarom is het inkomen van lokale journalistiek dan zo laag? Burgers lezen de krant minder, kijken eerder op Facebook en andere sociale media om te zien of er wat gaande is, omdat dat makkelijker is. Ook zijn er nauwelijks burgers die bereid zijn om te betalen voor lokale kranten. Waarom zouden ze ook, als het toch gratis te vinden is op internet? Het antwoord daarop komt later in dit artikel. Adverteerders hebben op deze manier steeds minder belang bij advertenties in kranten, waardoor de advertentie-inkomsten bij lokale kranten dus dalen, en daarmee dus de gehele omzet. Hierdoor vindt er bij de lokale redacties reorganisatie plaats: er wordt genoegen genomen met minder journalisten. Dit betekent niet meteen dat de kwaliteit achteruit gaat, de overige journalisten zullen er nog alles aan doen om hun geschreven artikelen zo goed mogelijk te onderbouwen. Wel zal de krant dunner worden, waardoor nog minder mensen het lezen, waardoor advertentie-inkomsten nog meer dalen, waardoor er weer reorganisatie plaatsvindt en de krant nóg dunner wordt en zo daalt uiteindelijk de kwaliteit wel. Dit wordt ook wel de ‘neerwaartse oplagespiraal’ genoemd.

Negatieve gevolgen voor de burger
Iedereen kent wel iemand die altijd maar kritiek heeft op nieuwsberichten. Degene vindt dat de media een punt in een nieuwsbericht benadrukken terwijl dat niet de hoofdzaak behoort te zijn, bovendien wordt een verhaal niet van verschillende kanten belicht, is er dus altijd één slachtoffer, en daarbij is er gewoon te veel aandacht voor sensatie. De media is volgens degene de enige schuldige, want “De Media dit… De Media dat…” Als je aan degene vraagt waar hij/zij dit nieuws vandaan heeft, antwoordt degene met “Facebook, Twitter, het AD of de Telegraaf”, of terwijl allemaal media die uit zijn op sensatiezucht. Sociale media (Facebook, twitter etc.) zijn geen journalistieke media. Het AD en de Telegraaf zijn geen kwaliteitskranten (wel populaire en dus sensatiekranten). Dit zelfde geldt eigenlijk voor alle nieuwsberichten die je op sociale media tegenkomt. De nieuwsberichten mét kwaliteit kun je namelijk niet gratis (soms uitzonderingen van o.a. de Volkskrant, al kan je geen volledige artikelen lezen) op internet lezen. En ja, als dit soort mensen niet bereid zijn om voor traditionele media te betalen, dan zullen zij nooit hun vragen bij nieuwsberichten – die zij wel lezen – beantwoord krijgen en dus zullen zij kritiek op alle media blijven houden en bovendien de media enorm gaan wantrouwen.

Wat niet vergeten mag worden
De media is (helaas) een heel breed begrip. Onder de media vallen veel meer dan alleen journalistieke zenders. Veel mensen vergeten dat vrijwel alleen de traditionele media (kranten als NRC, Trouw, Volkskrant) nog échte journalistieke kwaliteitskranten zijn. Onder de rest van de media vallen ook nog radio-omroepen (mét publieke en commerciële omroepen), televisiezenders (met publieksgerichte en commerciële zenders), verschillende platforms van sociale media waar mensen zelf van alles kunnen uploaden (user-generated content): YouTube, Facebook, Twitter… Alleen de NPO heeft op televisie en radio nog een duidelijke journalistieke insteek, voor de rest wordt alle berichtgeving met een amuserende insteek uitgezonden.

Nog een verklaring voor discussies op sociale media
Steeds meer mensen posten zelf ‘nieuws’ berichten op sociale media. Denk aan iemand die getuigen was van iemand die een ander verrot scheldt… De getuigen filmt op het moment dat de scheldende partij uit zijn slof is geschoten, vervolgens wordt deze ‘dader’ kapot gescholden op sociale media… en is er niemand die zich afvraagt waarom die persoon zo uit zijn slof schoot.. Dan vraag ik me toch wel af of het zo’n goed idee is om de ‘burger’ als journalist te zien op sociale media.. Naar mijn mening worden de nieuwsberichten op deze manier veel te gekleurd.. en dat is precies waar de discussie-voerders op sociale media weer kritiek op hebben… zonder te achterhalen dat dit soort berichten niet worden geplaatst door échte journalisten… Dit wekt bij mij wel enige zorgen. Zeker als ik me moet indenken hoe journalisten hier weer verder mee moeten omgaan.

Duss…
Door de overspoeling van berichten uit de media (en dan bedoel ik zowel kwaliteitskranten als sociale media) lijkt het bijna onmogelijk om de juíste weergaven eruit te filteren. Maar die zijn er dus zeker wel! De burger lijkt steeds meer kritiek hierop te geven, maar ziet zelf niet in dat zij hier medeverantwoordelijk voor is. Sterker nog, de burger heeft hier mede zelf voor gezorgd. Misschien onbewust, maar misschien wordt het wél tijd om eens flink na te denken over de situatie waar de ‘media’ zich nu in verkeert. De lokale journalistiek valt misschien niet meer te redden…, maar de landelijke daarentegen nog zeker wel!

Gebruikte bronnen o.a.:

Klik om toegang te krijgen tot Scenario-onderzoek-SvdJ.pdf

http://www.nrcreader.nl/artikel/2154/de-regionale-krant-kwijnt-weg

~Deeserve it