Een beeld kan veel overbrengen, zeker als het heftige of schokkende elementen bevat. Op het moment dat er een groot probleem zich in onze wereld afspeelt, wordt hier volop gebruik van gemaakt. Soms om weer te geven wat er zich afspeelt, maar soms ook om een boodschap bij de ontvanger te brengen.

Verandering door een iconisch beeld
Wat ik opmerkelijk vind, is dat het besef van de omstandigheden in Irak en Syrië nu pas écht binnenkomt bij Europese burgers. Pas nu de vluchtelingenstromingen in enorme aantallen toegenomen is, zien ze dat er iets aan de hand is. Was het hiervoor dan niet zo ernstig? Integendeel! Maar het lijkt alsof beelden, met name het iconische beeld van Aylan Kurdi, een hele hoop doen veranderen.

Beter inlevingsvermogen
Waarom is het nodig om een beeld te laten zien, voordat men beseft dat er mensen hulp nodig hebben? Waarschijnlijk omdat door alleen woorden velen zich toch niet helemaal kunnen inleven. Zo kun je ook wel (hard) zeggen dat nieuws pas nieuws is als er beelden van gezien zijn in de media. Natuurlijk zijn er al lange tijd beelden van vluchtelingen te zien, maar geen één was blijkbaar zo ingrijpend als het beeld van het aangespoelde dode jongetje.

Het is officieel
Nu er ook een iconisch beeld van de vluchtelingenstroming uit Irak en Syrië is ‘gekozen’, kan men ook wel vaststellen dat deze situatie nu officieel internationaal erkend is. Denk nu even terug aan de volgende iconische beelden, waarbij de gevolgen vergelijkbaar waren: ‘het napalm meisje’ van AP-fotograaf Nick Ut (Vietnam 1972), ‘magere gevangenen achter prikkeldraad’ (Sarajevo 1995), ‘een ingedoken mager jongetje met op de achtergrond een gier’ van fotograaf Nick Carter (Zuid-Soedan 1993). ‘Dit klinkt misschien erg theoretisch, maar ik wil hiermee alleen maar duidelijk maken dat veel mensen pas beseffen dat er ergens zich een ernstige situatie afspeelt als men hiervan een erg ingrijpend, emotioneel, heftig en bijna onmenselijke foto van gezien hebben.

Dagelijks nieuws?
Naarmate zo’n iconische foto van een situatie eenmaal gepubliceerd is, volgen er veel meer van die ‘heftige’ beelden, waardoor ik bang ben dat dit een ‘gewoonte’ kan worden. Persoonlijk vind ik niet dat alle foto’s geplaatst hadden mogen worden. Puur omdat het op deze manier steeds gemakkelijker wordt om dit soort foto’s te plaatsen, zien en op een gegeven moment zullen er mensen zijn die bij weer zo’n ingrijpende foto niet eens meer iets zeggen, maar gewoon de bladzijde omslaan alsof het ‘dagelijks’ nieuws is.

Begrijp me niet verkeerd. Ik vind beelden erg belangrijk in de media! Fotografie is mijn allergrootste passie en daardoor een belangrijk deel van mijn dagelijkse bezigheden. Ik stel alleen de vraag: “tot hoever kan je gaan met beeldmateriaal in de media?” ter discussie.

Bron: Bos, R. (2015, 4 september). De juiste snaar. De Volkskrant: Uitgelicht, p 16, 17.